De rechten en bevoegdheden van de ondernemingsraad

Een ondernemingsraad vertegenwoordigt in een organisatie de belangen van werknemers. Of u een ondernemingsraad (OR) moet instellen, is vastgelegd in de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Hierin staat dat een werkgever een OR moet instellen als er bij hem in de regel ten minste vijftig werknemers werkzaam zijn. Is er eenmaal een OR, dan heeft deze verschillende rechten en bevoegdheden.

OR opzetten

Bij het vaststellen of uw organisatie vijftig werknemers in dienst heeft, maakt het niet uit of de werknemers een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde of bepaalde tijd hebben, of dat zij een oproepkracht zijn.

Ook uitzendkrachten moet u meerekenen, althans, als zij ten minste 24 maanden op basis van een uitzendovereenkomst in de organisatie werkzaam zijn geweest. Omdat zzp’ers niet werken op basis van een arbeidsovereenkomst, rekent u hen niet mee.

Als het aantal werknemers onder de grens van vijftig komt tijdens een zittingsperiode van de OR, blijft de OR tijdens die periode
zitten. Ook kan uw organisatie besluiten dat een OR vrijwillig in stand wordt gehouden als het niet langer verplicht is om een OR te hebben.

De instelling van een OR gebeurt op democratische wijze door middel van verkiezingen. De bijbehorende verkiezingsprocedure is geregeld in de WOR.

Het belang van een OR in coronatijd

Instemmings- en adviesrecht

De bekendste rechten van de OR zijn het instemmings- en adviesrecht. De werkgever heeft de instemming van de OR nodig voor besluiten tot vaststelling, wijziging of intrekking van bepaalde onderwerpen.

In de wet staat een limitatieve opsomming (opsomming waarop geen uitbreiding mogelijk is) van onderwerpen waarbij de instemming van de OR benodigd is.

Het gaat niet om regelingen met een economisch karakter, maar over (secundaire) arbeidsvoorwaarden en het sociale beleid van de organisatie. Dit is bijvoorbeeld het geval als het gaat om een besluit over de arbeids- en rusttijdenregeling of een regeling op het gebied van het aanstellings- of ontslagbeleid.

De meeste geschillen over de bevoegdheden van de ondernemingsraad gaan echter over het adviesrecht. Dit adviesrecht is een bevoegdheid met betrekking tot belangrijke aangelegenheden, zoals het voortbestaan van de organisatie. In de wet staat limitatief opgesomd over welke onderwerpen de OR moet adviseren.

Samengevat moet de werkgever bij elk voorgenomen strategisch besluit (tijdig) advies van de ondernemingsraad vragen. Dat het belangrijk is dat de werkgever zich hieraan houdt, blijkt uit onderstaande uitspraak van de rechter.

Onder het oranje blok leest u onder andere meer over het overleg- en informatierecht.

Bestuurder teruggefloten door rechter

In dit arrest ging het om een bestuurder die advies had gevraagd aan de OR over het verplaatsen van de activiteiten van de organisatie naar de Filipijnen.

Deze verplaatsing van activiteiten zou ook een reorganisatie met zich meebrengen. Voordat de OR advies kon uitbrengen over deze verplaatsing, spitste het onderlinge overleg zich toe op een afvloeiingsregeling.

De OR vervolgde zijn werkzaamheden in de vorm van een conceptadvies dat luidde: een reorganisatie is akkoord, op voorwaarde dat een (ander) sociaal plan wordt opgesteld.

Consistent

Hoewel de bestuurder het definitieve advies nog niet had gehoord, was hij gestart met het uitvoeren van de reorganisatie. De OR vond echter dat zijn advies nog niet definitief was en dat het uiteindelijke advies negatief luidde.

De OR stapte naar de Ondernemingskamer met het verzoek het besluit in te trekken omdat hij voorafgaand niet was geïnformeerd over de verplaatsing van de activiteiten en omdat er zonder voldoende motivering werd afgeweken van het negatief luidende (definitieve) adviesbesluit.

De Ondernemingskamer concludeerde dat er geen consistente mededelingen waren gedaan door de bestuurder over de te treffen maatregelen en dat hij uitgebreider had moeten motiveren waarom hij afweek van het OR-advies. Het besluit moest daarom worden ingetrokken.

Gerechtshof Amsterdam, 12 januari 2016, ECLI (verkort): 380

Overlegrecht

De OR heeft naast het advies- en instemmingsrecht nog een aantal bevoegdheden. Zo staat er in de WOR ook het recht op overleg, het recht op informatie en het recht om een deskundige in te schakelen.

Het recht op overleg houdt in dat de algemene gang van zaken binnen de organisatie minimaal twee keer per jaar tussen de OR en de werkgever moet worden besproken. Ook moet er binnen twee weken nadat de werkgever of OR hierom met opgaaf van redenen heeft verzocht, een zogeheten overlegvergadering plaatsvinden.

Tijdens dit overleg bespreken de werkgever en OR onderwerpen die zij wenselijk vinden. Bij deze overlegvergaderingen moet de werkgever aangeven:

  •  welke besluiten hij aan het voorbereiden is;
  • op welke onderwerpen dit betrekking heeft;
  • en waarover de OR moet adviseren of instemmen.

Er kunnen dan meteen afspraken worden gemaakt over de rol van de OR bij de besluitvorming.

Informatierecht

De ondernemingsraad heeft recht op informatie, sterker nog: de werkgever is verplicht de OR alle inlichtingen en gegevens te verstrekken die hij nodig heeft voor de vervulling van zijn taken.

Bij het begin van iedere zittingsperiode moet de werkgever alle basisinformatie over de organisatie verstrekken aan de OR. Ook moet de werkgever ten minste twee keer per jaar algemene gegevens aanleveren over de werkzaamheden en de resultaten van de organisatie.

De werkgever verstrekt bovendien ten minste één keer per jaar algemene gegevens over de aantallen en de verschillende groepen werknemers en de hoogte en inhoud van de arbeidsvoorwaardelijke regelingen.

Expert

De ondernemingsraad moet zich buigen over uiteenlopende onderwerpen, maar de leden van de OR hebben hiervoor niet altijd de vereiste kennis in huis. De WOR biedt hiervoor een oplossing: de OR mag een expert raadplegen om hen te adviseren.

De OR moet vooraf melding maken van de kosten van de expert. Daarnaast moeten de kosten redelijk en noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de taken van de OR.

Wanneer kan een werkgever zeggen dat hij een rekening niet redelijk vindt? Daarover verschillen de meningen in de literatuur en rechtspraak. Dit wordt per geval bekeken. Bestaat er onenigheid tussen de OR en het bestuur, dan kan dit zelfs aan de rechter worden voorgelegd.

Beroep

Als een ondernemingsraad het oneens is met de gang van zaken rondom besluitvorming, kan hij een juridische procedure starten. De OR heeft het recht om beroep in te stellen bij de Ondernemingskamer tegen een definitief besluit.

Een beroep is mogelijk tegen besluiten die niet overeenstemmen met het OR-advies. Ook kan de OR een beroep instellen tegen een besluit waarover wel overeenstemming bestaat, maar waarbij er nieuwe feiten en omstandigheden aan het licht zijn gekomen. De OR moet het beroep binnen één maand na de schriftelijke mededeling van het besluit instellen. Dit kan met een verzoekschrift.

In dit verzoekschrift vermeldt de OR de gronden voor het beroep. Vast moet komen te staan dat de werkgever niet in redelijkheid tot het besluit heeft kunnen komen. De Ondernemingskamer kan het beroep gegrond of ongegrond verklaren. Als het beroep gegrond is, moet de werkgever het besluit mogelijk aanpassen of annuleren.

Verstandhouding

Aan de ondernemingsraad worden in de wet véél belangrijke rechten en bevoegdheden toegekend. Voor het goed functioneren van de medezeggenschap is het van belang dat deze rechten worden gewaarborgd. Een goede verstandhouding met de OR draagt daarnaast bij aan een goede bedrijfsvoering en gezonde organisatie. Zorg daarom dat de medezeggenschap in uw organisatie goed geregeld is.

Wilt u meer weten over het afspiegelingsbeginsel of heeft u vragen? Reageer onder deze blog of neem gerust contact met mij op.

Juliëtte RöbenDoor Juliëtte Röben
thuiswerken-werknemer

Thuiswerken het nieuwe normaal? Let op deze aandachtspunten!

Het fenomeen thuiswerken is niet meer weg te denken uit de arbeidsmarkt en kan zowel voor werkgevers als werknemers gunstig zijn. Maar er zijn ook nadelen. Waar moet u rekening mee houden?

Lees blog
Geen reacties
Plaats uw reactie

Reageer op:

Annuleren