Een konijn is geen aap: erven kan duur uitpakken

Als erfgenaam erf je niet alleen de lusten maar ook de lasten. Van tevoren weet je niet direct of de overledene meer bezittingen dan schulden heeft achtergelaten. Wil je als erfgenaam de gelegenheid hebben om dat in kaart te brengen, dan kun je kiezen voor 'beneficiair aanvaarden'.

Renate Ekhart
Renate Ekhart

"Het blijft lastig om bij erven vooraf in te schatten of er een konijn uit de hoge hoed komt of een aap uit de mouw…."

Beneficiair aanvaarden

Bij een beneficiaire aanvaarding krijg je als erfgenaam de gelegenheid om in kaart te brengen wat de overledene heeft achtergelaten. Je hebt dan de mogelijkheid om de erfenis alleen te aanvaarden als er sprake is van een positief saldo aan bezittingen en schulden.

Het voordeel van beneficiair aanvaarden is dat als er meer schulden dan bezittingen zijn, de erfgenamen niet aansprakelijk worden gesteld voor de schulden. Als erfgenaam moet je je dan wel aan de voorwaarden houden. Want de afwikkeling van beneficiair aanvaarden, is aan strikte regels gebonden.

Daarbij is ook het handelen van de erfgenamen belangrijk. Want als je bijvoorbeeld spullen van de overledene meeneemt of een rekening vanaf de bankrekening van de overledene betaalt, wordt dit al gezien als het aanvaarden van de erfenis.

Als erfgenaam kun je zo dus sneller een nalatenschap aanvaarden dan je denkt.

Fiscale lusten en lasten erven

Ook fiscaal erf je niet alleen de lusten maar ook de lasten. Dat werd onlangs pijnlijk duidelijk in een procedure die ik kort samenvat.

"Als je spullen van de overledene meeneemt, wordt dit al gezien als het aanvaarden van de erfenis"

Een man overlijdt in 2004. Zijn vrouw is enig erfgenaam, doet in 2005 aangifte successierecht (belasting die je betaalt over erfenis) en vermeldt niet dat zij ook (buitenlands) trustvermogen erft.

Vervolgens overlijdt de vrouw in 2007. De belastinginspecteur raakt op de hoogte van het trustvermogen en legt in 2011 een navorderingsaanslag successierecht op. Deze aanslag komt terecht bij de kinderen van de vrouw, want zij zijn erfgenamen van hun moeders nalatenschap.

De kinderen moeten het bewijzen

Volgens het Hof heeft de vrouw na het overlijden van haar man niet de vereiste aangifte successierecht gedaan door het trustvermogen niet aan te geven en heeft de inspecteur terecht de aanslag opgelegd en de bewijslast volledig bij de kinderen gelegd ('omkering bewijslast').

Het was nu aan de kinderen om te bewijzen dat hun moeder niets wist van het trustvermogen toen ze de aangifte successierecht deed. Maar de kinderen slaagden hier niet in, aldus Het Hof.

Het is inmiddels vaststaande jurisprudentie dat niet alleen de formele en materiële belastingschulden vererven, maar ook de zogenaamde processuele gevolgen van het niet doen van de vereiste aangifte.

De sanctie omkering van de bewijslast werkt dus door naar de erfgenamen van de overleden belastingplichtige.

"Hoe kun je nou als kind bewijzen wat je ouders wel of niet geweten hebben?"

Zie in dit soort gevallen je verweer als erfgenaam maar te voeren. Hoe kun je nou als kind bewijzen wat je ouders wel of niet geweten hebben?

En dan laat ik in het midden of en in welke mate de erfgenamen in de procedure nu wel of niet op de hoogte waren en of ze op hun beurt het trustvermogen zelf (ook) hebben aangegeven toen hun moeder overleed.

Wetsvoorstel bescherming erfgenamen

De procedure laat zien dat naast bezittingen en schulden ook rechten en verplichtingen sneller op erfgenamen over gaan dan je misschien denkt. En dat het daarbij ook kan gaan om schulden die nog niet eens vast staan.

Erfgenamen komen daardoor regelmatig in financiële problemen. Het is dan ook niet voor niets dat de staatssecretaris van Justitie afgelopen zomer een wetsvoorstel Wet bescherming erfgenamen tegen schulden heeft ingediend.

Dit voorstel versoepelt het strakke onderscheid tussen (onvoorwaardelijk) zuiver  en (voorwaardelijk) beneficiair aanvaarden. Maar het betekent niet dat met dit wetsvoorstel een erfrechtstelsel in de maak is waarin erfgenamen een nalatenschap voortaan standaard beneficiair aanvaarden. Bovendien ondervangt het niet de fiscale (processuele) gevolgen van het zijn van erfgenaam.

Even onderzoeken

Laat je als erfgenaam dus altijd goed informeren. Neem de moeite om de nalatenschap eens goed door te nemen en er behalve een saldo ook een gevoel bij te krijgen. Want het blijft lastig om bij het aanvaarden van een nalatenschap vooraf in te schatten of er nog een konijn uit de hoge hoed komt of een aap uit de mouw ...

Geen reacties
Plaats nieuwe reactie

Reageer op:

Annuleren